قاعدهء امتناع تكليف به غير مقدور - - ) قاعدهء عدم تكليف بمالايطاق قاعدهء امضايى قاعدهء امضايى : مقابل قاعدهء تأسيسى . قاعدهء امضايى به قاعده‌اى اطلاق مىشود كه قبل از ظهور اسلام در ميان مردم وجود داشته واز بناى عقلا ويا شرايع پيشين نشأت گرفته وشارع مقدس اسلام ، هرچند با سكوت وباز نداشتن از آن ، آن را امضا وتأييد كرده باشد . 1 از آن در أبواب مختلف نام برده‌اند . ( - - ) قاعده تأسيسى ) ( - - ) حكم امضايى ) قاعدهء امكان قاعدهء امكان : از قواعد فقهى . قاعدهء امكان كه صورت كامل آن « كلُّ دَمٍ يُمكِنُ أن يَكونَ حَيضاً فَهُوَ حَيضٌ » است ، از قواعد مشهور فقهى مىباشد كه دربارهء خون ديدن زن كاربرد دارد . مقصود از قاعدهء امكان به اجمال ، آن است كه هر خونى كه زن مىبيند در صورت امكان حيض بودنش ، محكوم به حيض است . 1 از آن در باب طهارت ونيز كتب دربر دارندهء قواعد فقهى بحث كرده‌اند . مفاد : بحث مهم دربارهء قاعدهء امكان ، تبيين مراد از « امكان » در اين قاعده است . واژهء « حيض » داراى مفهومي روشن است كه عبارت است از خون جارى از رحم ، با ويژگيها ، شرايط وقيودى خاص ، مانند آنكه كمتر از سه وبيشتر از ده روز نباشد ؛ چنان كه ميان حيض قبلي وفعلى بايد حد أقل ده روز فاصله باشد ( - - ) حيض ) . واژهء « امكان » داراى معاني متعددى است . به تصريح برخى ، مراد از امكان ، صرف احتمال ، در برابر علم نيست . 2 برخى گفته‌اند : مقصود از امكان ، امكان واقعي به معناى قابليت در برابر امتناع واقعي است ، ومراد از عدم امتناع

--> ( 6 ) . مستند الشيعة 13 / 117 ( 7 ) . 16 / 209 - 210 ( 8 ) . أنوار الهداية 1 / 152 - 154 ( 9 ) . فوائد الأصول 1 / 30 ( 10 ) . أصول الفقه 2 / 200 ؛ مصباح الأصول 3 / 365 - 366 . ( 1 ) . لا ضرر ولاضرار ( شهيد صدر ) / 215 - 216 ؛ فقه الشيعة ( الإجارة ) / 401 .